فرهنگ مادی و گرایش به تقلیل گرایی در فهم فرهنگ

گرایش به «ماده» مسئله ای است که رابطه تنگاتنگی با مفهوم انسان در دنیای مادی دارد. البته این مسئله امری مذموم هم تلقی نمی گردد. حتی اگر گرایش معنوی و ماورای ماده نیز از برجستگی بارزی برخوردار باشد. اما آنچه که اهمیت می یابد، تسلط امور مادی بر امور معنوی است. «فرهنگ مادی» در تعریف قدما به مجموعه‌ای از پدیده‌ها اطلاق می‌شد كه محسوس، ملموس و قابل اندازه‌گیری بود و برای به كارگیری فنون و ابزارها به عنوان عناصر فرهنگ به كار می‌رفت. در واقع ساحتی «تکنولوژیک» بر تعاریف از فرهنگ مادی در میان قدمای علوم اجتماعی وجود داشت. البته نظرات متاخرین فرهنگ شناسی نیز بر تعاریف اولیه استوار است. با این تفاوت که به جای دلالت مستقیم بر اشیاء و ابزار، به جنبه‌هایی از فرهنگ كه در تولید و كاربرد ابزارها مؤثرند، نیز توجه شد.
اما آنچه که باید بدان توجه داشت، نوع تعریفی است که از فرهنگ مادی شده است. به نظر می رسد که در تعریف همچون مفهوم بسیطی باید نگاه دیگری را نیز در نظر داشت و آن هم نگاه مادی به فرهنگ است. فرهنگی که اس و اساس انسانیت با هر بوم و پیشینه ‌ای را شکل و استمرار می‌دهد. در واقع فرهنگ شناسان با پر رنگ کردن فرهنگ مادی در مقابل فرهنگ معنوی، سعی بر جداسازی این دو داشته‌اند و در تعاریف نیز به وضوح این تقسیم بندی را ارائه کرده اند. تقسیم‌ بندی ناشیانه ای که باعث مغفول ماندن ماورای ماده شده است و فرهنگ را تنها در لایه های سطحی مورد بررسی قرار می دهد. به نظر می رسد که ارائه چنین تعاریفی باعث تقلیل گرایی در پژوهش های فرهنگی نیز گشته و با نگاهی غرض آلود، آنچه را که در ماورای ماده قرار گرفته را مورد تقبیح قرار داده است. و صد البته باید گفت تا چنین نگاهی وجود دارد، امید چندانی به این حرکت های مطالعاتی نمی توان داشت و باید تمامی جنبه های فرهنگ را مورد توجه قرار داد.